9 lipca 2017

Budowa toru – ciekawostki

Wymiary szyn (podane w mm):
1. Szyna typu UIC60:

2. Szyna typu S49:

Pochylenie poprzeczne szyn w torze. Powinno ono wynosić 1:40 w torach z szynami UIC60 na podkładach drewnianych i betonowych oraz w torach z szynami S49 na podkładach betonowych. W torach z szynami S49 na podkładach drewnianych pochylenie poprzeczne powinno wynosić 1:20. Co to jest pochylenie poprzeczne i jak sobie je wyobrazić, pokażę poniżej.

Na rysunku pokazałem przykład pochylenia poprzecznego dla szyny typu S49 przytwierdzonej do podkładu betonowego. Wartość tego pochylenia wynosi 1:40. Dodatkowo pokazałem także, jak najprościej wyobrazić sobie lub rozrysować przykład pochylenia 1:20. Rysujemy trójkąt prostokątny, którego jedna przyprostokątna ma długość 1 cm, a druga 20 cm. Przeciwprostokątna będzie w tym przypadku odpowiadała pochyleniu poprzecznemu szyny 1:20. Analogicznie w jest w przypadku pochylenia o wartości 1:40. Trójkąt ma przyprostokątne o długościach 1 cm i 40 cm, a przeciwprostokątna będzie odpowiadała pochyleniu o wartości 1:40.

Przechyłka. Jest to wartość (mierzona w mm) różnicy wysokości obu toków szynowych.  Maksymalna wartość przechyłki w Polsce wynosi 150 mm. Stosowana jest w łukach, dzięki czemu pociąg może jeździć z wyższą prędkością. Wartość przechyłki oblicza się ze wzoru:

h (mm) = 11,8xV² (km/h)/R (m),

gdzie: h – wartość przechyłki, V – zakładana prędkość pociągu, R – promień łuku. Przejście od toru normalnego do przechyłki odbywa się po tzw. rampie przechyłkowej, której długość wylicza się ze wzoru:

L (m) = V (km/h) x h (mm)/100,

gdzie L – długość rampy przechyłkowej, V – prędkość pociągu, h – wielkość przechyłki. Długość rampy powinna być dobrana tak, aby jej pochylenie podłużne nie przekraczało 2mm/1m.
Uproszczony schemat przechyłki pokazałem na rysunku poniżej.

Prześwit toru. Odległość między wewnętrznymi powierzchniami szyn mierzona 14 mm poniżej ich powierzchni tocznej. Prześwit torów na liniach normalnotorowych w Polsce wynosi 1435 mm. Dopuszczalne odchylenia od tej wartości to +35 mm/-10 mm. Należy jednak pamiętać, że zmieniają się one wraz ze wzrostem prędkości. W celu zapewnienia spokojnej jazdy pociągu np. przy prędkości 120 km/h, wartości te powinny mieścić się w granicach +9 mm/-7 mm.

Poszerzenie toru w łuku. W łukach o promieniu mniejszym niż 250 metrów, należy zastosować poszerzenie toru. Wartości poszerzenia wynoszą:
10 mm dla promienia 200-250 m,
15 mm dla promienia 180-200 m,
20 mm dla promienia 160-180 m,
25 mm dla promienia poniżej 160 metrów.
Poszerzenia dokonuje się na tzw. krzywej przejściowej, odsuwając wewnętrzną szynę w kierunku środka łuku. Na krzywej przejściowej następuje stopniowe poszerzenie toru. Krzywa przejściowa jest odcinkiem pomiędzy torem o normalnym prześwicie, a torem o zmienionym prześwicie.

Budowa rozjazdu. Na rysunkach poniżej przedstawiłem podstawowe elementy budowy rozjazdu zwyczajnego.

Zespół zwrotnicy. Rozjazd zaczyna się tzw. stykiem przediglicowym (3), za którym znajduje się zespół zwrotnicy. Stając przodem do rozjazdu (tak jak wykonane jest zdjęcie), możemy podzielić do na półzwrotnice: lewą (1) i prawą (2). Ponadto wyróżnić możemy: iglicę odlegającą (4) zwaną także iglicą łukową, opornicę (5, w tym przypadku jest to opornica prosta), iglicę przylegającą (6) zwaną także iglicą prostą, opornicę (7, w tym przypadku łukową).

Kolejnym elementem jest zespół szyn łączących, oznaczony na zdjęciu strzałką.

Za zespołem szyn łączących znajduje się zespół krzyżownicy.

Zespół krzyżownicy składa się z: kierownic (1), dziobu krzyżownicy (2) oraz szyn skrzydełkowych (3). Obszar zespołu krzyżownicy zaznaczyłem strzałkami.

Facebook